Od 1 stycznia 2026 roku w polszczyźnie zajdą istotne zmiany. Rada Języka Polskiego (RJP) wprowadza reformę, której głównym filarem jest uproszczenie zasad i wyeliminowanie nielogicznych wyjątków. Jak zaznacza prof. Katarzyna Kłosińska, celem jest stworzenie jednej, przejrzystej wykładni ortograficznej, która ułatwi codzienne pisanie.

Decyzja o zmianach zapadła już w maju 2024 roku, jednak celowo wprowadzono kilkunastomiesięczny okres przygotowawczy, aby społeczeństwo, nauczyciele oraz wydawcy mogli dostosować się do nowych wytycznych.

Kluczowe zmiany w użyciu wielkich liter

Reforma znacząco upraszcza zasady dotyczące nazw własnych i obiektów w przestrzeni miejskiej. Do najważniejszych nowości należą:

Mieszkańcy miast i dzielnic: Nazwy mieszkańców miast, ich dzielnic, osiedli oraz wsi będziemy pisać wielką literą (np. Łęczyczanin, Chochołowianin).
Obiekty publiczne: Wyrazy stojące na początku nazw takich jak aleja, brama czy bulwar zyskają wielką literę (np. Aleja Róż, Brama Warszawska). Wyjątkiem pozostaje słowo „ulica”, które nadal zapisujemy małą literą (np. ulica Józefa Piłsudskiego).
Lokale i punkty usługowe: Wprowadzono zapis wielką literą dla wszystkich członów nazw (poza spójnikami i przyimkami) w nazwach kawiarni, restauracji czy księgarń, np. Karczma Słupska, Kawiarnia Literacka.

Pisownia łączna: „niby-” oraz „quasi-”

Koniec z zastanawianiem się nad użyciem łącznika w popularnych przedrostkach. RJP ujednoliciła pisownię cząstek niby- oraz quasi- z wyrazami pisanymi małą literą. Od 2026 roku będziemy je zapisywać łącznie, np.:

nibyartysta,
nibygotyk,
quasiopiekun.

Wdrożenie zmian i okres przejściowy

Reforma została zaplanowana w sposób ewolucyjny, aby uniknąć chaosu administracyjnego i edukacyjnego:

Egzaminy szkolne: Centralna Komisja Egzaminacyjna wprowadza pięcioletni okres przejściowy, w którym uznawane będą obie formy zapisu (stara i nowa).
Dokumentacja i infrastruktura: Nie ma wymogu natychmiastowej wymiany tabliczek urzędowych czy nazw ulic.
Bezpłatny słownik: Do końca 2026 roku Rada wyda nowy, darmowy słownik ortograficzny (dostępny w druku, online i jako aplikacja), który będzie zawierał około 100 tysięcy haseł.

Obecnie trwają intensywne prace nad nowymi podręcznikami oraz kampania informacyjna „Ortografia 2026”, która ma przybliżyć obywatelom nowe reguły.

Aktualne zasady oraz „Mały słownik ortograficzny” można już teraz znaleźć na oficjalnych stronach Polskiej Akademii Nauk.

źródło: PAP MediaRoom