Polska edukacja stoi u progu istotnych przemian, które mają na celu nie tylko unowocześnienie procesu dydaktycznego, ale przede wszystkim poprawę dobrostanu uczniów i uregulowanie wieloletnich sporów dotyczących czasu pracy pedagogów. Minister Edukacji Barbara Nowacka wraz z wiceminister Katarzyną Lubnauer zaprezentowały priorytety, które będą obowiązywać w roku szkolnym 2025/2026. Dokument ten jest kluczowy, ponieważ wyznacza ramy pracy dla kuratorów oświaty, dyrektorów szkół oraz placówek doskonalenia nauczycieli w całym kraju.
Fundamenty nowoczesnej edukacji: Logika, cyfryzacja i zdrowie psychiczne
Głównym filarem polityki MEN na nadchodzący rok jest zwrot w stronę kompetencji przyszłości. Ministerstwo stawia na kształtowanie myślenia analitycznego poprzez interdyscyplinarne podejście do przedmiotów przyrodniczych i ścisłych (STEM). Jak podkreśliła Katarzyna Lubnauer, bez silnych kompetencji matematycznych i przyrodniczych Polska nie będzie w stanie kształcić specjalistów zdolnych budować nowoczesną gospodarkę. Szkoły mają kłaść większy nacisk na rozumienie procesów, a nie tylko na pamięciowe opanowanie faktów.
W parze z rozwojem nauk ścisłych idzie promocja higieny cyfrowej. W dobie powszechnego dostępu do sieci i dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji, szkoła ma stać się miejscem, gdzie uczeń uczy się krytycznej analizy informacji. Nauczyciele zostaną zachęceni do poprawnego metodycznie wykorzystywania nowoczesnych technologii, w szczególności opartych na sztucznej inteligencji (AI), przy jednoczesnym korzystaniu z zasobów Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej.
Równie istotnym priorytetem jest zdrowie i bezpieczeństwo. MEN kładzie ogromny nacisk na profilaktykę przemocy rówieśniczej oraz wsparcie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Programy profilaktyczne mają objąć nie tylko walkę z uzależnieniami, ale także szybkie reagowanie w sytuacjach kryzysowych. Szkoła ma być miejscem bezpiecznym, promującym zdrowy tryb życia, aktywność fizyczną i właściwe nawyki żywieniowe – w tym zapewnienie każdemu uczniowi szkoły podstawowej jednego gorącego posiłku w ciągu dnia.
Pragmatyka zawodowa i koniec „godzin czarnkowych”
Jednym z najbardziej wyczekiwanych punktów konferencji były zapowiedzi dotyczące czasu pracy nauczycieli. Minister Barbara Nowacka ogłosiła ostateczne pożegnanie z tzw. „godziną czarnkową” – dodatkowym, obowiązkowym czasem dostępności nauczyciela w szkole. Likwidacja tego obowiązku ma być krokiem w stronę odbiurokratyzowania pracy pedagoga i przywrócenia mu większej autonomii w planowaniu konsultacji z uczniami i rodzicami.
Jednak najważniejszym wyzwaniem systemowym jest nowa interpretacja czasu pracy nauczycieli wynikająca z uchwały Sądu Najwyższego. Ministerstwo powołuje specjalny zespół ds. pragmatyki zawodowej, w którego skład wejdą przedstawiciele Państwowej Inspekcji Pracy, Ministerstwa Finansów oraz związków zawodowych. Celem jest wypracowanie modelu, który pozwoli rzetelnie płacić nauczycielom za faktycznie wykonaną pracę i zniwelować napięcia w liczeniu godzin pracy.
Edukacja obywatelska, zawodowa i nadzór kuratoryjny
Polityka oświatowa na rok 2025/2026 to także wzmocnienie edukacji obywatelskiej i patriotycznej. Szkoła ma kształtować postawy odpowiedzialności za małą i dużą ojczyznę, a także budować poczucie sprawczości u młodych ludzi. W tym kontekście promowane będzie ocenianie kształtujące oraz metody aktywizujące, które stawiają ucznia w roli współtwórcy procesu nauczania, a nie tylko biernego odbiorcy treści.
Resort nie zapomina o szkolnictwie branżowym. Wiceminister Lubnauer zapowiedziała wzmocnienie doradztwa zawodowego już na poziomie szkoły podstawowej oraz ściślejszą współpracę z pracodawcami. Kuratorzy oświaty będą kontrolować branżowe szkoły I stopnia i technika pod kątem zgodności kształcenia z podstawami programowymi, szczególnie w zawodach wymagających przygotowania do egzaminów na prawo jazdy kategorii B, C oraz C+E.
Kluczowe obszary kontroli kuratoryjnej:
- Zapewnienie uczniom szkół podstawowych jednego gorącego posiłku dziennie.
- Zgodność kształcenia zawodowego z wymogami rynku pracy i podstawami programowymi.
- Realizacja zajęć wychowania fizycznego w sposób promujący realną aktywność uczniów.
Zaprezentowane kierunki pokazują ambitną wizję szkoły, która z jednej strony reaguje na bieżące problemy kadrowe i finansowe, a z drugiej – stara się nadążyć za dynamicznie zmieniającym się światem technologii i potrzebami emocjonalnymi młodego pokolenia. Rok szkolny 2025/2026 zapowiada się jako okres intensywnego wdrażania zmian, które mają uczynić polską edukację bardziej nowoczesną, sprawiedliwą i bezpieczną.
